นักบิน
 
       ผู้ขับเครื่องบิน ผู้ควบคุมการบิน ในระหว่างทำการบินรวมถึงการขับเครื่องบินที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร ไปรษณียภัณฑ์หรือสินค้า หรือเพื่อวัตถุประสงค์อื่นๆ เช่นทดสอบ ส่งมอบ ฉีดยาฆ่าแมลงหรือยาป้องกันแมลง สำรวจทางอากาศ ถ่ายภาพทางอากาศ และสอนนักบินฝึกหัดการควบคุมเส้นทางบินของการบิน การดูแลเครื่องบินระหว่างทำการบิน และให้คำแนะนำ นักบินอื่นๆ เกี่ยวกับการบินและเส้นทางการบิน
 
ลักษณะของงานที่ทำ
1. กำหนดตารางการบินในแต่ละเดือนว่าเราจะบินที่ไหนบ้าง เวลาใดบ้าง 
2. ตรวจสภาพเครื่อง ทั้งภายนอกและภายในของเครื่องบินว่าพร้อมที่จะบินหรือไม่
3. เตรียมพร้อมที่จะบินรวมทั้งเริ่มติดต่อกับหน่วยควบคุมการบินทั้งในและต่างประเทศ
4. ขับเครื่องบิน เพื่อขนส่งผู้โดยสาร ไปรษณียภัณฑ์หรือสินค้าตามแผนการเดินทางที่ได้วางไว้จนถึงจุดหมายปลายทาง                 
5. ควบคุมอากาศยานให้อยู่ในเส้นทางซึ่งทำการบินประจำหรือในเที่ยวบินเช่าเหมา                               
6. สังเกตเครื่องวัดมิเตอร์ และเครื่องวัดประกอบการบินอื่นๆ ที่ใช้ควบคุมอากาศยาน                              
7. ตรวจความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับเครื่องยนต์ ใช้เครื่องช่วยในการเดินอากาศสำหรับควบคุมเส้นทางบินของอากาศยาน     
8. อาจเป็นผู้ควบคุมอากาศยาน และรับผิดชอบในลูกเรือทั้งหมด หรือเป็นนักบินผู้ช่วย และอาจทำการบินภายใต้การควบคุมของผู้ควบคุมอากาศยาน                                                                                                    
 
สภาพการจ้างงาน
       ผู้ที่ทำงานในหน่วยงานราชการจะได้เงินเดือนตามวุฒิการศึกษา และมีเงินพิเศษค่าเที่ยวบินอีกต่างหาก และสำหรับผู้ที่ทำงานในบริษัทสายการบินของเอกชนย่อมขึ้นอยู่กับสัญญาที่ตกลงไว้กับทางบริษัท โดยมีค่าเบี้ยเลี้ยงการเดินทางขึ้นอยู่กับเส้นทาง และค่าครองชีพแต่ละโซน แต่ละประเทศ โบนัสขึ้นอยู่กับผลประกอบการ โดยมีเงื่อนไขการจ้างจะต้องตรวจเช็ค และต่อใบอนุญาตขับขี่เครื่องบินทุก 1 ปี และเกษียณอายุที่ 60 ปี 
       อาชีพนี้มีชั่วโมงการทำงานแตกต่างจากอาชีพอื่นทั่วไป นักบินที่ต้องขับเครื่องบินนอกประเทศอาจจะต้องขับเครื่องบินในเส้นทางที่ใช้เวลานานมากกว่า 10 ชั่วโมง และต้องมีสุขภาพแข็งแรงโดยทั่วไปผู้ประกอบอาชีพนักบินจะต้องตรวจสุขภาพและจิตเวชประจำทุกปีตามเงื่อนไขและระเบียบการบิน
 
สภาพการทำงาน 
       เพราะต้องรับผิดชอบชีวิตผู้โดยสาร นักบินจะผ่านการฝึกมาอย่างดี ในเรื่องของระบบควบคุมการบินต่างๆ เรื่องการมีสติในการทำงาน จึงไม่ตื่นเต้นหรือกดดันเวลาทำงาน แต่ต้องเตรียมตัวให้พร้อมรับมือกับปัญหาเฉพาะหน้าที่ไม่รู้ว่ามันจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง การบินขึ้นและลงในสภาพอากาศที่ไม่ปกติ รวมทั้งการที่ต้องขับเครื่องบินในเส้นทางระยะยาวใช้เวลานาน อาจจะทำให้ นักบินมีความเครียดและความเมื่อยล้าจากการบินได้ ในระหว่างการบินระยะยาว นักบินมีโอกาสพักผ่อนเป็นครั้งคราว เนื่องจากมีผู้ช่วยนักบินปฏิบัติงานร่วมด้วยอย่างน้อย 1 คน
 
คุณสมบัติของผู้ประกอบอาชีพ
       นักบินจะต้องเป็นผู้มีหน้าที่รับผิดชอบทั้งชีวิตและทรัพย์สิน ฉะนั้นจึงควรมีคุณสมบัติ ดังนี้ 
- สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี 
- มีความรู้ทางด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ดีพอสมควร เพื่อใช้ในการศึกษาและใช้ในการปฏิบัติงาน 
- รูปร่าง บุคลิกดี มีความสูงไม่น้อยกว่า 165 ซ.ม. มีมนุษยสัมพันธ์ดี ปฏิภาณไหวพริบดี มีสำนึกในความปลอดภัยและมีความสามารถเป็นทั้งผู้นำและผู้ตาม 
- มีความรับผิดชอบต่อตนเองและผู้อื่นสูง มีความกล้าหาญ และมีความสามารถในการตัดสินใจและแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้อย่างถูกต้อง และรวดเร็ว 
- มีความมั่นใจในตนเอง ละเอียดรอบคอบ มีความจำดี ช่างสังเกต 
- ไม่สายตาสั้น และต้องไม่ตาบอดสี 
- ในการสอบสัมภาษณ์มีทั้งการสอบภาษาไทย และสอบเชาว์ปัญญา (Aptitude Test)และมีการสัมภาษณ์ภาษาอังกฤษโดยผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศ ผู้สมัครควรมีความรู้ภาษาอังกฤษดี และมีความรู้เรื่องคอมพิวเตอร์ด้วย 
- ในการขับเครื่องบิน ต้องได้รับใบอนุญาตการบิน (Pilot License) รวมทั้งต้องผ่านการตรวจ ร่างกาย และทดสอบทางจิตเวชจากสถาบันเวชศาสตร์การบิน 
- พ้นภาระทางทหาร 
 
       หลังจากผ่านการสอบคัดเลือกตำแหน่งตามเงื่อนไข จะถูกส่งเข้าศึกษาต่อหลักสูตรการบินในสถาบันการบินพลเรือนซึ่งเป็นสถาบันที่ใช้เป็นสำนักงานบริหารและฝึกวิชากิจการบินภาคพื้นดิน ส่วนภาคอากาศวิชาขับขี่เครื่องบินนั้น ได้แยกไปตั้งที่สนามบินบ่อฝ้าย อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยมีหลักสูตรดังนี้ 
1. หลักสูตรวิชานักบินพาณิชย์ตรี (Commercial Aeroplane Pilot Basic Course) ใช้เวลาในการศึกษา 20 เดือน ทำการฝึกอบรมให้นักศึกษามีความรู้ความสามารถในการบินกับเครื่องบินจนเข้ามาตรฐานได้รับใบอนุญาตนักบินพาณิชย์ตรี ตามที่รัฐบาลไทยกำหนดไว้ นักศึกษาที่สำเร็จวิชานักบินจากสถาบันการบินผลเรือนจะได้รับใบอนุญาต "นักบินพาณิชย์ตรี" พร้อมวุฒิการบินด้วยเครื่องวัดประกอบการบิน และเครื่องบินหลายเครื่องยนต์จากรัฐบาลไทย 
2. หลักสูตรวิชานักบินเฮลิคอปเตอร์ตรี (Commercial Helicopter Pilot Basic Course) เดิมมีเพียงหลักสูตรฝึกนักบินเฮลิคอปเตอร์ให้กรมตำรวจ แต่ในปัจจุบันได้เปิดรับการฝึกให้ เอกชนโดยทั่วไปร่วมกับโครงการฝึกให้ตำรวจหลักสูตรนี้ใช้ระยะเวลาการศึกษา 8 เดือน โดยฝึกอบรมให้มีความรู้ความสามารถในการบินกับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ เมื่อสำเร็จการศึกษาจะได้รับใบอนุญาต "นักบินเฮลิคอปเตอร์พาณิชย์ตรี" 
3. นอกจากการฝึกอบรมตามหลักสูตรดังกล่าวยังมีหลักสูตรพิเศษตามความต้องการของผู้สนใจและโอกาส เช่น หลักสูตรวิชานักบินส่วนบุคคล (Private Pilot Course) และหลักสูตรเพิ่มวุฒิการบินต่างๆ ได้แก่ การบินหลายเครื่องยนต์ และการบินด้วยเครื่องวัดประกอบการบิน 
       เนื่องจากสถาบันการบินพลเรือนเป็นสถาบันการศึกษานานาชาติที่ได้รับความช่วยเหลือจาก องค์การสหประชาชาติมีหน้าที่ฝึกอบรมนักศึกษา ทั้งในประเทศไทยและประเทศในภาคพื้นเอเชียอาคเนย์ในแขวงวิชาชีพต่างๆของกิจการการบินพลเรือน เพื่อยกระดับความสามารถในการประกอบอาชีพด้าน กิจการการบินพลเรือนในย่านนี้ให้ทันสมัยตามเทคนิคใหม่ๆและถูกต้องตามมาตรฐานสากล ที่องค์การบินพลเรือนระหว่างประเทศได้บัญญัติไว้ ฉะนั้น นักศึกษาส่วนใหญ่ที่เข้ารับการอบรม จึงเป็นนักศึกษาที่ฝากเรียนจากหน่วยราชการ องค์การ รัฐวิสาหกิจหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะรับนักศึกษาที่เรียนโดยทุนส่วนตัวได้เป็นจำนวนน้อย ทั้งนี้เพราะค่าใช้จ่ายในการศึกษาสูงมาก โดยมีค่าใช้จ่ายในระหว่างการศึกษาไม่ต่ำกว่าหนึ่งล้านบาท
 
โอกาสในการมีงานทำ
       อาชีพนักบินสามารถรับราชการเป็นนักบินของหน่วยราชการต่างๆ เช่น กองบินสำนักงานตำรวจ แห่งชาติ สำนักฝนหลวง และการบินเกษตร หรือสายการบินเอกชนต่างๆ เช่น บริษัทการบินไทย บริษัทบางกอกแอร์เวย์ ซึ่งยังมีความต้องการพนักงานในตำแหน่งนี้ยังมีมากแต่การคัดเลือกบุคลากรที่เหมาะสม รวมทั้งการสอน และอบรมในการบินสามารถรับได้ครั้งไม่มากจึงจัดว่าเป็นอาชีพที่ขาดแคลน 
       สถาบันที่จะฝึกนักบินในประเทศไทยนั้นมีจำนวนน้อยมาก และส่วนใหญ่จะฝึกให้หน่วยงานราชการ เพื่อใช้ในหน่วยงานของตนเอง แต่ถ้าหน่วยงานใดองค์การใดที่ต้องการนักบิน และไม่สามารถที่จะฝึกอบรมด้วยตนเองได้ก็จะส่งบุคคลในหน่วยงานของตนนั้นมาทำการฝึกที่สถาบันการบินพลเรือนในประเทศไทย ฉะนั้นผู้ที่จบการศึกษาแล้ว ส่วนใหญ่จึงกลับเข้าทำงานในหน่วยงานเดิมของตนที่ส่งมาฝึกอบรม แต่ถ้าเป็นนักศึกษาที่เรียนโดยทุนส่วนตัว เมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วก็จะทำงานเป็นนักบินในบริษัทสายการบินต่างๆ ซึ่งจะได้รับเงินเดือนสูงมากผู้ที่ประกอบอาชีพนักบินมักจะเป็นชาย ในปัจจุบันประเทศไทยมีนักบินอาชีพที่เป็น ผู้หญิงทำงานในบริษัท บางกอกแอร์เวย์ และบริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย แต่สำหรับบริษัทการบินไทย ยังไม่มีนักบินอาชีพที่เป็นผู้หญิง 
       ผู้ที่ประกอบอาชีพนักบินสามารถเข้าสมัครงานในภาคราชการหรือภาคเอกชนที่ประกาศรับสมัครโดยต้องมีคุณสมบัติตามที่กำหนดไว้ และเมื่อผ่านการคัดเลือกแล้วจะต้องเข้ารับการอบรมการบินจากสถาบันฝึกการบินพลเรือนโดยเมื่อจบการอบรมก็จะได้รับบรรจุเข้าเป็นนักบินประจำหน่วยงานนั้น 
       ยกเว้นนักบินของกองทัพอากาศ ซึ่งจะต้องเรียนโรงเรียนนายเรืออากาศและสอบคัดเลือกเข้าโรงเรียนการบินของกองทัพอากาศซึ่งจะมีหลักสูตรการบินที่เกี่ยวกับการทหารไม่ใช่การบินเชิงพาณิชย์สำหรับนักบินทั่วไป เมื่อจบหลักสูตรจึงจะได้บรรจุเป็นทหารสัญญาบัตรเหล่านักบิน และได้รับการบรรจุเข้าประจำฝูงบินต่างๆ หรือบรรจุเข้ารับราชการตามกรมกองต่างๆ
 
โอกาสความก้าวหน้าในอาชีพ
       ตำแหน่งกัปตันซึ่งเป็นตำแหน่งสูงสุดและจะมักเป็นที่ต้องการของสายการบินอื่นๆ เนื่องจากมีประสบการณ์ในการบินมามาก อาชีพนักบินจะเริ่มต้นการทำงานเป็นนักบินที่ 3หรือต้นหน System Operator (สำหรับเครื่องบินขนาดเล็ก 737 / 747 ซึ่งปัจจุบันเครื่องบินรุ่นใหม่ไม่ใช้นักบินที่ 3 หรือต้นหน) และใช้เวลาปฏิบัติงานประมาณ 4 ปีจึงจะได้เป็นนักบินที่ 2 หรือ Co-pilot และนักบินที่ 2 ต้องมีความชำนาญประมาณ 8 ปี จึงเป็นกัปตันหรือนักบินที่ 1 ได้ 
       ทั้งนี้ต้องมีสุขภาพที่แข็งแรง และผ่านการตรวจร่างกาย และทดสอบทางจิตเวชทุกปี และสำหรับนักบินที่มีประสบการณ์ และได้รับการอบรมจนเชี่ยวชาญ และมีความสามารถในการสอน ก็สามารถเป็นผู้สอนนักบินฝึกหัด หรือนักบินที่มีความสามารถในการบริหารงานสามารถที่จะเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นผู้บริหารในหน่วยงานหรือองค์กรนั้นได้ 
       ผู้ประกอบอาชีพ "นักบิน" จะมีโอกาสก้าวหน้าอย่างยิ่งในด้านเงินเดือนที่ได้รับเพิ่ม โดยเฉพาะความสามารถ และความชำนาญในการบินจะเป็นเครื่องวัดความก้าวหน้าของนักบินนั้นๆ ผู้เป็นนักบินในหน่วยงานของทางราชการ หรือองค์การต่างๆ นอกจากจะได้รับเงินเดือนตามปกติแล้วยังได้รับเงินพิเศษจากการบินด้วย 
       ในด้านการศึกษา อาจไปศึกษาและฝึกอบรมเพิ่มเติมในต่างประเทศได้ เพื่อให้เกิดความรู้ความชำนาญเพิ่มขึ้น เช่นการบินกับเครื่องบินหลายเครื่องยนต์ เป็นต้น นอกจากนี้นักบินยังมีโอกาสได้ท่องเที่ยวไปในประเทศต่างๆ ทั่วโลก และนับว่าเป็นอาชีพที่มีเกียรติอาชีพหนึ่งของสังคม
 
ตัวอย่างมหาวิทยาลัยและคณะที่เกี่ยวข้อง
1. มหาวิทยาลัยรังสิต สถาบันการบิน สาขาวิชานักบินพาณิชย์ 
2. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ สาขาวิชาวิศวกรรมการบินและอวกาศ 
3. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ คณะวิศวกรรมศาสตร์ สาขาวิชาวิศวกรรมการบินและอวกาศ
 
ที่มา: กองส่งเสริมการมีงานทำ