พิธีกร
 
       ผู้ทำหน้าที่ดำเนินรายการโทรทัศน์ หรือรายการบนเวทีการแสดง โดยประกาศ อธิบาย แนะนำรายการ และหรือบุคคล หรือสิ่งที่น่าสนใจต่อท่านผู้ชม ซักถามผู้เข้าร่วมรายการ ให้ตอบคำถามข้อปัญหา เรื่องที่น่าสนใจโดยเป็นผู้จัดเตรียมรายการด้วยตนเอง หรือโดยมีผู้ร่วมทีมเป็น ผู้ดำเนินการ และพยายามดำเนินรายการให้ผู้ชมได้รับความรู้เรื่องที่น่าสนใจและความบันเทิงตามนโยบาย
 
ลักษณะของงานที่ทำ
1. ศึกษานโยบาย และวัตถุประสงค์ของสถานีโทรทัศน์ บุคคล หรือองค์กรที่มอบหมายให้ดำเนินการเพื่อให้บรรลุผลสำเร็จตามนโยบายและวัตถุประสงค์ของเจ้าของรายการ 
2. จัดเตรียมทำข้อมูล จัดทำบทพูด หรือบทสนทนาให้เหมาะสมกับรายการที่จัดขึ้น โดยมุ่งให้เป็นที่พอใจของเจ้าของรายการสถานีโทรทัศน์ และผู้ชมรายการ โดยอาจดำเนินรายการเพียงลำพังผู้เดียว หรือทำงานเป็นทีม 
3. อ่านประกาศ ท่องจำสคริปต์เพื่อเตรียมออกรายการโดยไม่ให้เกิดความผิดพลาด 
4. ถ่ายทอดข้อมูลเรื่องราวต่างๆ และสื่อความหมายด้วยภาษาไทย หรือภาษาต่างประเทศที่ถูกต้องและชัดเจน 
5. ดำเนินรายการโดยการเสนอความรู้ สารคดี และเรื่องที่น่าสนใจของรายการ ตั้งคำถาม และข้อปัญหาเพื่อให้ผู้ร่วมรายการตอบร่วมการสนทนาหรือร่วมทำกิจกรรมที่จัดขึ้นพยายามเชื่อมโยง รายการให้ราบรื่นและไม่ติดขัด 
6. ช่วยเหลือผู้เข้าร่วมรายการเมื่อมีข้อขัดข้องเกิดขึ้นในขณะดำเนินรายการ 
7. อ่านประกาศโฆษณาผู้สนับสนุนรายการ 
8. จัดเตรียมสถานที่โดยการออกแบบและตกแต่งให้เหมาะสมกับรายการ 
9. จัดหาอุปกรณ์เพื่อใช้ในการดำเนินรายการ สรรหาตัวบุคคลที่มาแสดงร่วมรายการ อาจนำเสนอภาพประกอบการบรรยายเป็นวิดีโอภาพยนตร์ หรือภาพนิ่ง แผนภูมิ ฯลฯ ตามความเหมาะสมกับรายการ 
10. เช่ารายการ และหาค่าโฆษณามาเป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินรายการ 
11. สื่อสารกับผู้ชมในห้องส่ง และผู้ชมทางบ้าน
 
สภาพการจ้างงาน
       จะได้รับค่าตอบแทนการทำงานตามความสามารถ ความยากง่ายของงาน รายได้ที่ได้รับและเงื่อนไขการจ้างซึ่งอาจจ่ายให้ในการดำเนินรายการเป็นพิธีกรแต่ละครั้งในรายการ โทรทัศน์หรือเคเบิ้ลทีวี กำหนดเวลาทำงานขึ้นอยู่กับข้อตกลงกับเจ้าของสถานีโทรทัศน์เจ้าของรายการหรือผู้ว่าจ้าง ซึ่งไม่สามารถกำหนดตายตัวได้
 
สภาพการทำงาน
       พิธีกรจะทำงานในช่วงกำหนดเวลาหนึ่งๆ ตามผังรายการของสถานีโทรทัศน์ในห้องส่งของสถานี โทรทัศน์ หรือนอกสถานที่เพื่อการแสดงสดหรือมีถ่ายทอดสด หรือบันทึกเทปโทรทัศน์เพื่อนำออกรายการในช่วงเวลาที่กำหนดไว้ ต้องอยู่ท่ามกลางแสงสว่างมากจากแสงไฟในห้องส่ง อาจใช้เวลามากในการ ถ่ายทำ และต้องถ่ายซ้ำหลายครั้ง เมื่อเกิดข้อผิดพลาดในบทพูดหรือคิวการแสดง อาจเป็นพิธีกรที่ดำเนินรายการคนเดียวหรือมากกว่าหนึ่งคน แต่ส่วนมากไม่เกิน 3 คน พิธีกร แบ่งเป็นประเภทตามรายการที่เสนอให้กลุ่มผู้ชมได้เลือกบริโภค คือจัดตามเนื้อหาและความเหมาะสมของพิธีกรกับรายการ เช่น พิธีกรจัดรายการเพลง พิธีกรรายการสาระคดีน่ารู้ในประเทศ หรือต่างประเทศพิธีกรรายการข่าวสารบ้านเมือง พิธีกรรายการเกมส์โชว์ พิธีกรรายการทำอาหาร พิธีกรรายการนำเที่ยว พิธีกรคอลัมน์ผู้หญิง พิธีกรรายการ สุขภาพ พิธีกรรายการเกษตรเพื่อชุมชน พิธีกรแนะนำการประกอบอาชีพ หรือการทำมาหากิน เป็นต้น 
       อีกประเภทหนึ่ง คือ การดำเนินรายการเป็นพิธีกรบนเวทีซึ่งจะต้องดำเนินรายการสดที่ต้องใช้ความสามารถเฉพาะตัว และใช้ไหวพริบในการแก้ไขปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่คาดคิด พิธีกรที่จัดรายการบนเวทีจะใช้เวลาทำงานประมาณ 2 - 3 ชั่วโมง และมักจะเป็นพิธีกรคู่ คือพิธีกรชายคู่ พิธีกรหญิงคู่ หรือพิธีกรชายหญิงคู่ ในบางครั้งจะต้องเดินทางไปบันทึก และถ่ายทำเทปโทรทัศน์ หรือเก็บข้อมูล หรือความคิดเห็นของประชาชนนอกสถานที่เพื่อใช้ประกอบรายการที่นำเสนอต่อผู้ชม
 
คุณสมบัติของผู้ประกอบอาชีพ
สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี 
สนใจ และรักการพูด และกล้าแสดงออก สามารถสื่อสารให้ผู้ชมเข้าใจได้ 
มีประกาศนียบัตรผู้ประกาศจากกรมประชาสัมพันธ์ 
ต้องเป็นผู้ที่ออกเสียงควบกล้ำในภาษาไทยชัดเจน มีน้ำเสียงน่าฟัง สุภาพ และมีลีลาในการนำเสนอ 
ต้องมีรูปร่างหน้าตา และบุคลิกลักษณะ ที่ค่อนข้างดี และโดดเด่น เพื่อดึงดูดความสนใจจากผู้ชม 
มีไหวพริบ และปฏิภาณดี สามารถแก้ไขเหตุการณ์ที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด 
เป็นผู้มีความรู้รอบตัว และสนใจกระแสเหตุการณ์ของโลก เพื่อใช้ประโยชน์ในการดำเนินรายการ 
มีคุณลักษณะในการทำงานเป็นทีมสูงมีมนุษยสัมพันธ์ มีระเบียบวินัยในการทำงาน 
มีทัศนคติที่ดี มีความเป็นกลาง 
คัดเลือกเชิญผู้เกี่ยวข้องกับประเด็นที่กำลังจะออกหรือดำเนินรายการมาเป็นแขกรับเชิญ 
มีความอบอุ่น เปิดเผย ซื่อสัตย์เป็นกันเองต่อผู้ร่วมรายการ และผู้ชมรายการ 
 
การเตรียมความพร้อมสู่อาชีพ
1. เป็นผู้สำเร็จการศึกษาอย่างน้อยระดับอนุปริญญา ต้องฝึกฝนการอ่านออกเสียงภาษาไทยให้ชัดเจน ได้จังหวะ รวมทั้งมีความรู้ทั่วไปและเป็นผู้ที่มีความขยันหมั่นเพียรในการศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับจรรยาบรรณทางวิชาชีพ และมีความรู้เรื่องสิทธิมนุษยชน ตลอดจนเรื่องความมั่นคงของชาติ 
2. เป็นผู้ได้รับการฝึกอบรมจากสมาคมวิทยุ โทรทัศน์แห่งประเทศไทย และผ่านการสอบประกาศนียบัตรผู้ประกาศจากกรมประชาสัมพันธ์ โดยสมัครสอบด้วยตนเองหรือผ่านสถาบันการศึกษาที่สังกัดอยู่
 
โอกาสในการมีงานทำ
       โอกาสในการทำงานเป็นพิธีกรมากที่สุด คือ การเป็นพิธีกรนำเสนอรายการเพลง และรายการวัยรุ่นที่เรียกว่า วีเจ (Video Jockey) เพราะผังรายการสถานีโทรทัศน์จะจัดรายการภาคบันเทิงให้กลุ่มวัยรุ่นได้รับชมและรับฟังเพิ่มขึ้น ซึ่งบุคลากรในพิธีกรต้องมีความรู้เรื่องเพลงไทยและเพลงสากล นอกจากนี้ยังต้องมีความสามารถพูดภาษาอังกฤษได้ดีเท่าๆ กับภาษาไทย เพราะรายการเพลงส่วนมากจะจัดเป็น 2 ภาษา พิธีกรแบบวีเจเป็นที่ต้องการอย่างมากในขณะนี้ 
       พิธีกรที่ดำเนินรายการสนทนา และสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ และการเมือง กำลังมีความต้องการสูงเช่นกันเพราะสถานการณ์เศรษฐกิจของประเทศไทยกำลังอยู่ในระหว่างการฟื้นตัว และประชาธิปไตยในประเทศกำลังได้รับการส่งเสริมอย่างกว้างขวาง และแพร่หลายสู่ท้องถิ่นและชุมชน รายการประเภทนี้จึงต้องการพิธีกรรุ่นใหม่ที่มีความรู้ความสามารถในเรื่องเศรษฐกิจ และการเมือง
 
โอกาสความก้าวหน้าในอาชีพ
       ในกรณีของพิธีกรจัดรายการเพลง หรือวีเจ อาจได้รับการทาบทามให้เป็นพิธีกรรายการอื่นที่ไม่ซ้ำกับการเป็นพิธีกรรายการเดิมเป็นดารา และอาจเป็นผู้ประกาศข่าวบันเทิง ถ้าฝึกฝนภาษาอังกฤษเพิ่มเติมก็จะสามารถทำงานกับสถานีโทรทัศน์ ในเครือข่ายของต่างประเทศได้ ส่วนพิธีกรจัดรายการประเภทถามตอบ หรือดำเนินรายการสาระทางเศรษฐกิจ หรือการเมืองอาจใช้ประสบการณ์ ทำการวิเคราะห์สถานการณ์ และเขียนบทความลงหนังสือพิมพ์ เพื่อเผยแพร่ความรู้และมุมมองสำหรับกลุ่มเป้าหมายที่ไม่ชอบดูโทรทัศน์ได้ด้วยพิธีกรทางโทรทัศน์ไม่ค่อยเปลี่ยนอาชีพมากเท่าไหร่ถ้าเปลี่ยนก็จะอยู่ในแวดวงอาชีพเดียวกัน เช่นเป็นผู้อำนวยการผลิตรายการเองเป็นเจ้าของรายการ และมักเป็นผู้บริหารสูงสุดของขององค์กรนั้น ๆ
 
ตัวอย่างมหาวิทยาลัยและคณะที่เกี่ยวข้อง
1. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะนิเทศศาสตร์
2. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ สาขาวิชาสื่อสารมวลชน
3. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คณะการสื่อสารมวลชน
4. มหาวิทยาลัยบูรพา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาวิชานิเทศศาสตร์
5. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม คณะวิทยาการสารสนเทศ สาขาวิชานิเทศศาสตร์
6. มหาวิทยาลัยศิลปากร คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สาขาวิชานิเทศศาสตร์
7. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ คณะวิทยาการสื่อสาร สาขาวิชานิเทศศาสตร์
8. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี คณะศิลปศาสตร์ สาขานิเทศศาสตร์
9. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี วิชาเอกเทคโนโลยีการถ่ายภาพและภาพยนตร์
10. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี คณะเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน สาขาวิชาเทคโนโลยีการถ่ายภาพและภาพยนตร์
11. มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาวิชาออกแบบนิเทศศิลป์
12. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา คณะวิทยาการจัดการ สาขาวิชาการภาพยนตร์และการสื่อสารการแสดง
13. มหาวิทยาลัยกรุงเทพ คณะนิเทศศาสตร์ 
14. มหาวิทยาลัยเกริก คณะนิเทศศาสตร์ สาขาวิชาการสื่อสารมวลชน
15. มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต คณะนิเทศศาสตร์ 
16. มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ คณะนิเทศศาสตร์ 
17. มหาวิทยาลัยพายัพ คณะนิเทศศาสตร์
18. มหาวิทยาลัยรังสิต คณะนิเทศศาสตร์ 
19. มหาวิทยาลัยศรีปทุม คณะนิเทศศาสตร์
20. มหาวิทยาลัยนครพนม  คณะวิทยาการจัดการและเทคโนโลยีสารสนเทศ สาขาวิชานิเทศศาสตร์
 
ที่มา: กองส่งเสริมการมีงานทำ